*الف- ضرورت ایجاد و گسترش سازمانهای غیر دولتی کودکان:
1-اهمیت دوران کودکی در رشد و پرورش انسانها
2-آسیب پذیری کودکان و ضرورت حمایت از آنان
3-نقش کودکان در توسعه ی آینده جامعه
4-نقش کلیدی و محوری کودکان در حمایت ها
5-اولویت توجه به مسائل کودکان
6-ساختار جمعیت کشورها و ویژگی جوان بودن آن
7-فوریت مسائل کودکان                                                                                                                        

*ب – تعاریف

1-تعریف جامعه ی مدنی:

مجموعه ای از سازمانها و گروههای اجتماعی که با اهداف مشخص، بر اساس مقررات معین و به صورت سازمان یافته، داوطلبانه، آگاهانه و مستقل شکل گرفته است. مانند اتحادیه ها، انجمن ها، رسانه ها، احزاب، سازمانهای غیردولتی و ...

2-تعریف سازمانهای غیر دولتی:

سازمانهای غیر دولتی بخشی از جامعه ی مدنی است که دو تعریف از آن ارائه می شود:

تشکلی که توسط گروهی از اشخاص حقیقی یا حقوقی غیر حکومتی به صورت داوطلبانه با رعایت مقررات مربوط تاسیس شده و دارای اهداف غیر انتفاعی و غیر سیاسی است.[1]

-در منابع بین المللی، ده ویژگی برای سازمانهای غیردولتی در نظر گرفته شده است:

غیر دولتی بودن، غیرانتفاعی بودن، داوطلبانه بودن، داشتن ساختار مشخص، داشتن اهداف معین، داشتن برنامه، شفاف بودن (در امور مالی و غیرمالی)، عضوپذیری، مستقل بودن، گروهی بودن از نظر اعضاء و ارائه خدمات به گروه هدف.

*پ-انواع سازمانهای غیردولتی کودکان:

1- خیریه ها، با تاکید بر کمک های مالی

2-سازمانهای غیردولتی، با تاکید بر حمایت های آموزشی، اجتماعی، روانی

3-تفاوتهای این سازمانها

*ت- نقش سازمانهای غیر دولتی کودکان:

1-کمک به توسعه انسانی و اجتماعی از طریق پاسخگویی به نیازهای رشد و پرورش همه جانبه و سلامت کودکان با توجه به مفهوم توسعه ی پایداری و متوازن

2-ایجاد زمینه برای مشارکت های مردمی و بسیج آنان در زمینه ی حمایت از کودکان

3-تعامل با دولت به عنوان پل ارتباطی بین مردم و دولت برای تحقق حقوق کودکان با توجه به راهبردهای انتقاد سازنده، جهت دادن، فشار آوردن، تعدیل کردن، کار مشترک و سایر شیوه ها بر اساس وضعیت موجود.

4-نظارت بر فعالیت های سازمانهای دولتی مربوط به کودکان

5-برنامه ریزی برای اجرای فعالیت های مناسب در زمینه ی نیازهای کودکان با توجه به اهداف خود

6-توانمندسازی گروههای هدف-کودکان و خانواده ها- از طریق آموزش در زمینه های مورد نیاز

7-کمک به فرهنگ سازی و ایجاد تغییرات مناسب در حوزه فعالیتهای خود در ارتباط با کودکان

8-کمک به ارتقای سلامت اجتماعی با توجه به اهمیت آن در توسعه اجتماعی

9-ارائه الگوهای موفق در حمایت و ارائه خدمات به کودکان در زمینه های گوناگون به ویژه در ارتباط با کودکان با نیازهای خاص

10-کمک به ترویج فرایندهایی چون کار گروهی، شیوه های برقراری ارتباط مناسب، گفت و گو، مشارکت، تفاهم، مدارا و اعتماد با توجه به ضرورت این فرایندها در زندگی اجتماعی و مشکلات و کمبودهای موجود در این موارد.

11-کمک به ایجاد ابتکار، خلاقیت، اعتماد به نفس در مردم در پاسخگویی به نیازهای کودکان.

12-کمک به ترویج آزادی و دمکراسی در جامعه به عنوان پیش نیاز شکل گیری سازمانهای غیر دولتی.

13-کمک به فقر زدایی در حوزه کار کودکان

*ث- چالش های موجود در برابر سازمانها غیردولتی کودکان:

1-چالشهای ناشی از عملکرد دولت:

- پیچیدگی، دشواری و طولانی بودن مسیر ثبت قانونی به عنوان اولین گام برای انجام فعالیت ها با توجه به نظام متمرکز وبوروکراسی موجود در سازمانهای دولتی مربوط.

-روشن نبودن جایگاه، نقش و اهمیت سازمانهای غیردولتی کودکان در سطح کلان برای دولت. به عنوان نمونه در برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در فصل هشتم، ارتقاء امنیت انسانی و عدالت اجتماعی، در ماده 96، بند (ه) از نهادهای غیردولتی و مؤسسات خیریه نام برده شده است: «ارتقای مشارکت نهادهای غیردولتی و مؤسسات خیریه در برنامه های فقرزدایی و شناسایی کودکان یتیم و خانواده های زیر خط فقر در کلیه ی مناطق کشور توسط مدیریت های منطقه ای و اعمال حمایت های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای افراد یاد شده و توسط آنان و دستگاهها و نهادهای مسئول در نظام تامین اجتماعی» در ماده 100، بند د به« تامین آزادی لازم و امنیت لازم برای رشد تشکل های اجتماعی در زمینه صیانت از حقوق کودکان و زنان» اشاره شده است.

در فصل نهم برنامه تحت عنوان توسعه فرهنگی، در ماده 104، به فعالیت تشکل های  غیر دولتی به صورت عام و نه کودکان، در زمینه های فرهنگی اشاره شده است.

-روشن نبودن نقش، جایگاه و اهمیت سازمانها غیردولتی کودکان برای سازمانهای دولتی.

-مشخص نبودن نحوه ی تعامل دولت و سازمانهای دولتی با سازمانهای غیردولتی کودکان.

-روشن نبودن مفهوم مشارکت برای سازمانهای دولتی در ارتباط با سازمانهای غیر دولتی کودکان با توجه به محورهای تصمیم سازی، تصمیم گیری، برنامه ریزی و اجراء که دولت ها بیشتر به بخش اجراء توسط سازمانهای غیردولتی توجه دارند.

-وجود اساسنامه های متعدد و یک جانبه در ارتباط با سازمانهای غیردولتی کودکان از طرف سازمانهای دولتی (وزارت کشور، شورای شهر، ثبت شرکتها، بهزیستی، وزارت  ارشاد) بدون مشارکت سازمانهای غیردولتی کودکان در این زمینه و نبود یک نهاد ملی مشخص

-فراهم نساختن زمینه های لازم برای ایجاد و گسترش سازمانهای غیردولتی کودکان

 از راه بستر سازی مناسب، ایجاد تسهیلات و حمایت های کافی توسط دولت و سازمانهای دولتی

-ناپایداری مدیریت سازمانهای دولتی مرتبط با سازمانهای غیر دولتی کودکان و ایجاد تغییرات در آنها به تبع تغییرات سیاسی و پیامدهای ناشی از آن.

2-چالش های ساختاری و درونی

-مدیریت: ضعف مدیریت، کمرنگ بودن مدیریت مشارکتی، ثابت بودن مدیریت سازمانها و انتخابی نبودن آن، تجربیات کم مدیران.

-تعامل سازمانها با یکدیگر: تعامل کم و تبادل کم اطلاعات و تجربیات، وجود رقابت در برخی از سازمانها به جای همکاری و مشارکت، نداشتن شناخت از برنامه ها و اهداف یکدیگر

-تعامل با سازمانهای دولتی: تعامل کم، بی اعتمادی متقابل، روابط نابرابر، وابستگی تا حد دولتی بودن، شناخت کم از امکانات و ظرفیت های سازمانهای دولتی

-تعامل با سازمانهای بین المللی: تعامل کم، نداشتن شناخت از سازمانهای بین المللی، نگرانی از واکنش دولت در ارتباط با سازمانهای بین المللی، ارتباط کم با یونیسف.

-توزیع جغرافیایی سازمانهای غیر دولتی کودکان: تمرکز بیشتر در تهران و تعداد کم این سازمانها در استان ها وشهرستان ها با وجود نیاز بیشتر به آنها به ویژه در مناطق محروم و دورافتاده

-تعامل با مردم: اطلاع رسانی کم در زمینه اهداف و برنامه ها به منظور جلب مشارکتهای مردمی، تعداد کم اعضای سازمانها، بسیج کم مردم در حمایت از گروه های هدف.

-کمبود شبکه های سازمانهای غیر دولتی کودکان با توجه به نقش شبکه ها به عنوان نماد ارتباط و اطلاع رسانی، هماهنگی و توانمند سازی اعضاء

-تخصصی نبودن سازمانها با توجه به اهداف و وظایف خود از نظر وجود افراد متخصص، از نظر پرداختن به موضوع خاص، پراکندگی اهداف و برنامه ها و کمبود آموزش اعضاء

-کمبود ارزیابی منظم و مستمر از فعالیت های خود.

ث- راه كارها

راه كارها در ارتباط تنگاتنگ با عوامل ايجادكننده چالش هاي موجود در بر ابر سازمان هاي غيردولتي كودكان قرار دارند. با توجه به اين همبستگي بايد با انجام اقدامات لازم، موانع رشد اين سازمان ها را برطرف ساخت. مهم ترين راه كارها در سه زمينه ارائه مي شود:

1-       در ارتباط با دولت و سازمان هاي غيردولتي

-بازنگری در مقررات مربوط به ثبت و دادن مجوز به سازمان هاي غيردولتي كودكان با مشاركت اين سازمان ها.

- توجه به جايگاه و نقش سازمان هاي غيردولتي كودكان در برنامه هاي كلان از جمله در برنامه چهارم توسعه اقتصادي- فرهنگي و سند ملي چشم انداز بيست ساله كشور و به تبع آن در برنامه هاي سازمان هاي دولتي مربوط به كودكان.

- تعامل بيشتر و بهتر با سازمان هاي غيردولتي كودكان با توجه به فرايند مشاركت در  تصميم سازي، تصميم گيري، برنامه ريزي و اجرا.

- انجام حمايت هاي قانوني، اجتماعي و مالي از سازمان هاي غيردولتي كودكان و ايجاد تسهيلات لازم براي فعاليت اين سازمان ها به ويژه در ارتباط با مكان مناسب براي اجراي برنامه ها.

2- در ارتباط با سازمان هاي غيردولتي

- تاسيس و گسترش شبكه سراسري سازمان هاي غيردولتي كودكان با هدف ايجاد هم آهنگي، ارتباط و توانمندسازي سازمان هاي عضو با توجه به اصول شكل گيري درست اين شبكه ها.

- تاسيس و گسترش شبكه هاي سازمان هاي غيردولتي همسو از نظر اهداف و وظايف به عنوان پايه اي براي ايجاد شبكه سراسري سازمان هاي غيردولتي كودكان.

- ارتقاء سطح آگاهي و تخصصي اعضاي سازمان ها با توجه به اهداف و وظايف خود از طريق آموزش هاي مناسب.

- ارتباط بيشتر با گروه هاي هدف خود به منظور نيازسنجي، طرح و پيگيري مطالبات اساسي آنان و جلب مشاركت آنها براي دستيابي به اين خواست ها.

3- در ارتباط با سازمان هاي بين المللي

- تعامل بيشتر يونيسف با سازمان هاي غيردولتي كودكان از طريق برگزاري جلسات، اطلاع رساني متقابل و ....

-  تقويت مركز اطلاع رساني يونيسف و تسهيل استفاده از اين مركز براي سازمان هاي غيردولتي كودكان به عنوان پايگاهي براي كمك به اين سازمان ها در زمينه آشنايي با سازمان هاي بين المللي مربوط، استفاده از منابع بين المللي، اطلاع از برنامه ها، فعاليت ها و دستاوردهاي يونيسف در زمينه فعاليت هاي مربوط به كودكان و طرح هاي مشترك با سازمان هاي دولتي و ...

- استفاده از سازمان هاي غيردولتي كودكان براي اجراي طرح هاي مورد نياز خود و يا مورد نياز سازمان ها، بر اساس تخصص، اهداف و وظايف اين سازمان ها.

- كمك به توانمندسازي سازمان هاي غيردولتي كودكان با ارائه آموزش هاي مناسب

- كمك به تبيين جايگاه، نقش و اهميت سازمان هاي غيردولتي كودكان در ارتباطات و طرح هاي مشترك خود با سازمان هاي دولتي ايران.